{"id":82,"date":"2025-08-15T16:50:05","date_gmt":"2025-08-15T13:50:05","guid":{"rendered":"https:\/\/uniteankara.com\/2025\/08\/15\/emre-zeytinolu-ile-kratrlk-zerine\/"},"modified":"2026-07-26T13:00:38","modified_gmt":"2026-07-26T10:00:38","slug":"emre-zeytinolu-ile-kratrlk-zerine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uniteankara.com\/en\/emre-zeytinolu-ile-kratrlk-zerine\/","title":{"rendered":"Emre Zeytino\u011flu ile K\u00fcrat\u00f6rl\u00fck \u00dczerine"},"content":{"rendered":"
\n

R\u00f6portaj: \u00dclk\u00fc Usta 
<\/strong><\/p>\n

Sergileme y\u00f6ntemi, koruma, y\u00f6netme, bir araya getirme\u2026 k\u00fcrat\u00f6rl\u00fck, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde farkl\u0131 yerlerden ele al\u0131nan, k\u00fclt\u00fcr sanat ekosisteminin \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131. Her bir araya getiren veya sergi haz\u0131rlayan k\u00fcrat\u00f6r m\u00fcd\u00fcr? Yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fte ne kadar d\u00fcr\u00fcst ve samimidir? \u00dclk\u00fc Usta\u2019n\u0131n sorular\u0131yla; sanat\u00e7\u0131, k\u00fcrat\u00f6r, teorisyen, sanat tarih\u00e7isi ve akademisyen Emre Zeytino\u011flu ile k\u00fcrat\u00f6rl\u00fc\u011fe bak\u0131\u015f\u0131n\u0131 ve alandaki pratiklerine ve sanat sisteminin geli\u015fimine referans verecek ele\u015ftirel s\u00f6ylemlerine bir bak\u0131\u015f sunuyoruz.<\/em><\/strong><\/p>\n

Sanat\u00e7\u0131lar\u0131n kendi sergilerinde k\u00fcrat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc \u00fcstlendi\u011fi oluyor. Siz de asl\u0131nda hem bir sanat\u00e7\u0131 hem de akademisyensiniz. K\u00fcrat\u00f6rl\u00fc\u011fe nas\u0131l ba\u015flad\u0131n\u0131z ve bu i\u015fi yapmaya devam etmenizin sebepleri neler?<\/strong><\/p>\n

Bir sanat\u00e7\u0131n\u0131n ya da bir akademisyenin k\u00fcrat\u00f6rl\u00fck yapmas\u0131 \u00e7ok ola\u011fan bir \u015feydir. \u00d6nemli olan, bir k\u00fcrat\u00f6r\u00fcn o sergi i\u00e7in saptad\u0131\u011f\u0131 konsepte h\u00e2kimiyetidir elbette\u2026<\/p>\n

Olu\u015fturdu\u011fu metin ve o metni destekleyen referanslar, sanat\u00e7\u0131ya olabildi\u011fince g\u00fc\u00e7l\u00fc ve net bir bi\u00e7imde sunulmal\u0131d\u0131r. \u00d6te yandan, k\u00fcrat\u00f6r\u00fcn sanat\u00e7\u0131lar hakk\u0131nda da bir \u00f6n-bilgisi olmal\u0131d\u0131r ki o sergiye uygun sanat\u00e7\u0131lar\u0131 do\u011fru olarak se\u00e7ebilsin. \u015eunu da vurgulayay\u0131m: Sanat\u00e7\u0131lar\u0131n ya da akademisyenlerin k\u00fcrat\u00f6rl\u00fck yapmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, sosyologlar\u0131n, felsefecilerin, estetik kuramc\u0131lar\u0131n, siyaset bilimcilerin, bilim insanlar\u0131n\u0131n ya da sanatla ili\u015fki kurabilecek her meslekten ki\u015filerin de k\u00fcrat\u00f6rl\u00fck s\u00fcre\u00e7lerini \u00e7ok \u00f6nemsiyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc farkl\u0131 disiplinlerden gelebilecek k\u00fcrat\u00f6rler, sanat\u0131 kli\u015fe konulardan ve s\u00f6ylemlerden kurtarabilir.<\/p>\n

Fakat bazen baz\u0131 sanat\u00e7\u0131lar k\u00fcrat\u00f6rl\u00fck yaparlarken, o k\u00fcrat\u00f6rl\u00fck yapt\u0131klar\u0131 sergiye kendilerini de \u201csanat\u00e7\u0131 olarak\u201d kat\u0131yorlar; bu bence \u00e7ok komik bir durum… Yani hem bir sergiye sanat\u00e7\u0131 se\u00e7iyorsunuz hem de kendinizi de se\u00e7ip o sergiye d\u00e2hil ediyorsunuz. B\u00f6yle bir davran\u0131\u015f\u0131 ciddiyetsiz buluyorum.<\/p>\n

Ben k\u00fcrat\u00f6rl\u00fc\u011fe nas\u0131l ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131 tam olarak hat\u0131rlam\u0131yorum, ama bunun kendili\u011finden geli\u015fti\u011fini tahmin ediyorum. Bazen kendi ba\u015f\u0131n\u0131za \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, metinlerinizi sanat\u00e7\u0131 arkada\u015flar\u0131n\u0131zla payla\u015f\u0131rs\u0131n\u0131z ya da onlara fikirlerinizi aktar\u0131rs\u0131n\u0131z. Belki de sanat\u00e7\u0131lar, sizinle ba\u011flant\u0131 kurmaks\u0131z\u0131n da o metinleri okumu\u015f ya da konu\u015fmalar\u0131n\u0131z\u0131 dinlemi\u015f olabilirler. E\u011fer bunlar sanat\u00e7\u0131lar\u0131n ilgisini \u00e7ekerse, birlikte bir sergi yapma iste\u011fi duyabilirler. San\u0131r\u0131m ilk kez bu \u015fekilde k\u00fcrat\u00f6rl\u00fc\u011fe ba\u015flad\u0131m. Devam etmemin nedeni de gene bu\u2026 Kimi zaman yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131m yaz\u0131lar ve kitaplar, sanat\u00e7\u0131lar\u0131n ya da galerilerin ilgisini \u00e7ekiyor ve benim de o konu hakk\u0131nda k\u00fcrat\u00f6rl\u00fck yapmam isteniyor. Ben de uygun g\u00f6r\u00fcyorsam o iste\u011fi yerine getiriyorum.<\/p>\n<\/div>\n

\"\"\/<\/p>\n

\n

Sizin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131n\u0131zla k\u00fcrat\u00f6r kimdir?<\/strong><\/p>\n

\u201cK\u00fcrat\u00f6rl\u00fck\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn tan\u0131m\u0131 tek bir anlama s\u0131\u011fmaz. \u00d6zellikle g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu s\u00f6zc\u00fck son derece s\u0131\u011f bir h\u00e2le getirilmi\u015fse de asl\u0131nda \u00e7ok farkl\u0131 anlamlara geliyor. Biliyoruz ki \u201ck\u00fcrat\u00f6r\u201d, s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc Latince bir k\u00f6kene sahip ve \u201ckorumak\u201d, \u201cy\u00f6netmek\u201d, \u201cbir araya getirmek\u201d demek oluyor. Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n yay\u0131lma d\u00f6nemlerinden itibaren, bir toplumsal sorumluluk ba\u011flam\u0131nda bu ad\u0131 papazlar da \u00fcstlenmi\u015ftir. <\/p>\n

Sergi ya da m\u00fcze k\u00fcrat\u00f6r\u00fc dedi\u011fimizde ise yine \u201cbir araya getirmek\u201d i\u015fi ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Ancak bu nas\u0131l olacak? \u015e\u00f6yle: \u00d6nce yans\u0131tmak istedi\u011finiz bir d\u00fc\u015f\u00fcnceniz olacak ve \u201cbir araya getirme\u201d i\u015fini ona g\u00f6re yapacaks\u0131n\u0131z; o bir araya getirme s\u00fcrecini \u201cy\u00f6neteceksiniz\u201d yani\u2026 Daha \u00f6nce s\u00f6yledi\u011fim gibi, sanat\u00e7\u0131lar\u0131 iyi tan\u0131mak gerekiyor; kim hangi konular ile u\u011fra\u015f\u0131yor, hangi d\u00fc\u015f\u00fcnceleri ortaya koyuyor ve onlar\u0131n sizinle kurdu\u011fu ortak alanlar hangileri? Bu y\u00f6netme s\u00fcreci, bir araya getirdi\u011finiz sanat\u00e7\u0131lar ile bir i\u015f birli\u011fini, yani kolektif bir \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcrecini de ortaya \u00e7\u0131kartabilir, oysa \u00f6te yandan son derece tek yanl\u0131 bir bak\u0131\u015f\u0131 da i\u00e7erebilir. Bu, k\u00fcrat\u00f6r\u00fcn tercihidir.<\/p>\n

Sergi k\u00fcrat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu iki u\u00e7 aras\u0131nda geziniyor. Yani bir yanda k\u00fcrat\u00f6r ve sanat\u00e7\u0131lar\u0131n kolektif \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, di\u011fer yanda da k\u00fcrat\u00f6r\u00fcn sanat\u00e7\u0131lar \u00fczerindeki mutlak iktidar\u0131\u2026 Bug\u00fcn k\u00fcrat\u00f6rl\u00fck, daha \u00e7ok profesyonel bir meslek h\u00e2lini alm\u0131\u015f durumda. Yani bir k\u00fcrat\u00f6r, sanat\u00e7\u0131lar\u0131 ve onlar\u0131n yap\u0131tlar\u0131n\u0131 bir d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00e7er\u00e7evesinde bir araya toplamaktan daha fazla, organizasyonlar\u0131 nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015ftirece\u011fi, sponsor firmalar\u0131 nas\u0131l o organizasyona d\u00e2hil edebilece\u011fi \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bir \u201ci\u015f adam\u0131\u201d fakt\u00f6r\u00fcn\u00fc de \u00fcstleniyor a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131\u2026 Bu konuyu hemen \u201cdo\u011fru\u201d ya da \u201cyanl\u0131\u015f\u201d olarak tart\u0131\u015fmak yerine, d\u00fcnyaya egemen olan ekonomik ve politik sistemin bir analizini yapmak ve sanat tarihi \u00e7er\u00e7evesinde de\u011ferlendirmek, daha yerinde bir yakla\u015f\u0131m olur kan\u0131s\u0131nday\u0131m. Ayr\u0131ca \u201ci\u015f adam\u0131\u201d gibi \u00e7al\u0131\u015fan k\u00fcrat\u00f6rlerin yan\u0131 s\u0131ra, bir d\u00fc\u015f\u00fcnceyi yans\u0131tmak i\u00e7in bir araya toplad\u0131\u011f\u0131 sanat\u00e7\u0131larla entelekt\u00fcel anlamda i\u015f birli\u011fi yapan k\u00fcrat\u00f6rlerin de oldu\u011funu belirtmem gerekiyor. Ben k\u00fcrat\u00f6rl\u00fck yaparken, sanat\u00e7\u0131lar ile i\u015f birli\u011fi yapmay\u0131 seviyorum; dolay\u0131s\u0131yla k\u00fcrat\u00f6rl\u00fck mesle\u011finin profesyonel \u2013yani finans, kurum ve organizasyon- taraf\u0131 ile hi\u00e7 ilgilenmiyorum.<\/p>\n

K\u00fcrat\u00f6r\u00fcn e\u011fitimi nas\u0131l olmal\u0131? K\u00fcrat\u00f6r belirli bir alanda, zaman diliminde veya sanatta uzmanla\u015fmal\u0131 m\u0131?<\/strong><\/p>\n

Zaman\u0131m\u0131zda baz\u0131 kurumlar taraf\u0131ndan k\u00fcrat\u00f6rl\u00fck e\u011fitimleri veriliyor. Ben de bazen bu e\u011fitim s\u00fcre\u00e7lerine konu\u015fmalar yaparak d\u00e2hil oluyorum. Benim orada yapt\u0131\u011f\u0131m \u015fey, bu i\u015fin yaln\u0131zca kurumsal ko\u015fullar i\u00e7inde yer almaktan ibaret olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve as\u0131l konunun, bir k\u00fcrat\u00f6r aday\u0131n\u0131n entelekt\u00fcel yan\u0131n\u0131 olu\u015fturmas\u0131 gerekti\u011fini ve sanat\u00e7\u0131lar ile kurabilece\u011fi i\u015f birli\u011fi olanaklar\u0131n\u0131 anlatmak. Bunlarla ilgili baz\u0131 \u00f6rnekler verip sanat\u0131n ve sanat kuramlar\u0131n\u0131n \u201c\u00e7ok y\u00f6nl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc\u201d hakk\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015flerimi aktar\u0131yorum.<\/p>\n<\/div>\n

\"\"\/<\/p>\n

\n

K\u00fcrat\u00f6r d\u00fczenledi\u011fi sergiye nas\u0131l bir de\u011fer katar?<\/strong><\/p>\n

Belki k\u00fcrat\u00f6r\u00fcn o yap\u0131tlara farkl\u0131 bir yorum getirmesi, onlar\u0131 al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndan da g\u00f6sterebilmesi, sergide bir d\u00fc\u015f\u00fcnce zenginli\u011fi yaratabilir. Ama bu de\u011fi\u015fik bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 destekleyecek sa\u011flam referanslar\u0131n da sunulmas\u0131 gerekiyor. Daha \u00f6tesini bilmiyorum.<\/p>\n

K\u00fcrat\u00f6r sanat\u00e7\u0131n\u0131n g\u00f6z\u00fc m\u00fcd\u00fcr, d\u00fc\u015fman\u0131 m\u0131?<\/strong><\/p>\n

\u201cSanat\u00e7\u0131n\u0131n g\u00f6z\u00fc\u201d oldu\u011funu iddia eden k\u00fcrat\u00f6rler vard\u0131r belki\u2026 K\u00fcrat\u00f6r\u00fc \u201cd\u00fc\u015fman\u201d olarak g\u00f6ren sanat\u00e7\u0131lar da vard\u0131r\u2026 Tabii bunlar, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131n\u0131n do\u011furdu\u011fu tabirlerdir; yani bir k\u00fcrat\u00f6r sanat\u00e7\u0131ya k\u00f6t\u00fc duygular a\u015f\u0131l\u0131yor, ona bir bask\u0131 uyguluyor ve onu zor durumda b\u0131rak\u0131yorsa, onunla \u00e7al\u0131\u015fmazs\u0131n\u0131z olur biter. Fakat gene de onunla \u00e7al\u0131\u015fmaya devam ediyorsan\u0131z, o halde bir yarar umuyorsunuz demektir ki \u00f6yleyse \u015fik\u00e2yet etmeniz de anlams\u0131zd\u0131r, \u00fcstelik inand\u0131r\u0131c\u0131 da olamazs\u0131n\u0131z. Sonu\u00e7ta ister k\u00fcrat\u00f6r olun ister sanat\u00e7\u0131 olun, bir sergi her zaman entelekt\u00fcel bir s\u00fcre\u00e7, politik bir tav\u0131r ve bir keyif i\u015fidir. Bunun d\u0131\u015f\u0131ndaki durumlar\u0131 pek bilmiyorum.<\/p>\n

Ge\u00e7mi\u015fle bug\u00fcn aras\u0131nda nas\u0131l k\u00f6pr\u00fc kurar, \u00e2na nas\u0131l tan\u0131kl\u0131k eder?<\/strong><\/p>\n

Bu ger\u00e7ekten benim i\u00e7in \u00f6nemli bir soru\u2026 \u015e\u00f6yle ki: \u201cGe\u00e7mi\u015f\u201d, her zaman belli birtak\u0131m bilgiler sunar; fakat o bilgiler nas\u0131l olu\u015fmu\u015ftur? Ya da bilgileri olu\u015fturanlar, acaba objektif kararlara g\u00f6re mi metinlerini yazm\u0131\u015flard\u0131r? \u00d6rne\u011fin tarihteki saptamalar, ge\u00e7mi\u015f d\u00f6nemlerin tam bir yans\u0131mas\u0131 m\u0131d\u0131r? Sanat tarihi ise bu genel tarih anlay\u0131\u015f\u0131ndan farkl\u0131 m\u0131 yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r? Bunlara her zaman ku\u015fku ile bakmak ve yeniden detaylara dal\u0131p ara\u015ft\u0131rmak gerekir. Ben, sanat\u00e7\u0131lar\u0131n art\u0131k hayatta olmad\u0131\u011f\u0131 bir sergiye k\u00fcrat\u00f6rl\u00fck yap\u0131yorsam, yani onlarla konu\u015fmaks\u0131z\u0131n sanat tarihindeki d\u00f6nemleri ele almak zorunda kal\u0131yorsam, o tarihe kendi a\u00e7\u0131mdan, kendi ula\u015ft\u0131\u011f\u0131m farkl\u0131 bilgilerle, farkl\u0131 disiplinlere ait metinlerle yeniden bakar\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6rne\u011fin bir koleksiyon sergisi yap\u0131yorsan\u0131z, orada ileti\u015fime ge\u00e7ece\u011finiz sanat\u00e7\u0131lar olmayacakt\u0131r. O halde sanat\u00e7\u0131lar\u0131n yap\u0131tlar\u0131n\u0131n o mek\u00e2ndaki d\u00fczeni de yine benim \u201c\u015fimdiki zaman\u201ddaki yorumuma ba\u011fl\u0131 kal\u0131r. Bu yorumu da sa\u011flam gerek\u00e7elerle bir katalog metnine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmelisiniz tabii.<\/p>\n

Siz sergi d\u00fczenleyece\u011finiz zaman sanat\u00e7\u0131lar\u0131 neye g\u00f6re belirliyorsunuz, belli tercihleriniz var m\u0131? Eser se\u00e7erken sanat\u00e7\u0131lar\u0131yla nas\u0131l bir i\u015f birli\u011fi yap\u0131yorsunuz? Sanat\u00e7\u0131lar\u0131n veya kurumlar\u0131n size k\u00fcrat\u00f6rl\u00fck teklifinde bulundu\u011fu oluyor mu?<\/strong><\/p>\n

Daha \u00f6nce de belirtti\u011fim gibi, b\u00fcy\u00fck oranda sanat\u00e7\u0131lar\u0131n ne yapt\u0131klar\u0131n\u0131 ve hangi d\u00fc\u015f\u00fcnceler ile hareket ettiklerini biliyorum. \u0130ster k\u00fcrat\u00f6r olun ister olmay\u0131n, zaten sanatla ilgiliyseniz ve i\u015finiz buysa, sanat\u00e7\u0131lar\u0131 tan\u0131rs\u0131n\u0131z. \u0130lle de arkada\u015f olman\u0131z gerekmez, ama onlar\u0131 izlersiniz. A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 bir k\u00fcrat\u00f6r\u00fcn de sanat\u00e7\u0131lar ile kurdu\u011fu ba\u011f, e\u015f-dost, ahbap ili\u015fkisi de\u011fildir; olabildi\u011fince t\u00fcm sanat\u00e7\u0131lar\u0131n yapt\u0131klar\u0131n\u0131 ad\u0131m ad\u0131m \u00f6\u011frenmek, anlamak zorundas\u0131n\u0131z. Hatta k\u00fcrat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn d\u0131\u015f\u0131nda da onlar\u0131n yap\u0131tlar\u0131ndan kimi zaman yararlan\u0131r ve metinlerinizde, kitaplar\u0131n\u0131zda ve konu\u015fmalar\u0131n\u0131zda yer verirsiniz. B\u00f6ylece k\u00fcrat\u00f6rl\u00fck yapaca\u011f\u0131n\u0131z s\u0131rada da t\u00fcm bilgiler elinizin alt\u0131nda olur. Bu nedenle e\u011fer bir sergi yapacaksam, hen\u00fcz ilk on ya da on be\u015f dakikada sanat\u00e7\u0131lar\u0131 da saptam\u0131\u015f olurum. Onlar\u0131n yap\u0131tlar\u0131 zihnimde hemen canlan\u0131r. \u015eimdiye kadar sergi i\u00e7in teklif g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm hi\u00e7bir sanat\u00e7\u0131dan olumsuz bir yan\u0131t almad\u0131m, \u00e7\u00fcnk\u00fc g\u00f6r\u00fcyorum ki onlar da kendi ilgi alanlar\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131nda heyecan duyuyorlar. \u015eunu da belirteyim: Ben bir sergi yapacaksam, sanat\u00e7\u0131lar\u0131n hangi t\u00fcrde, hangi e\u011filimde yap\u0131t \u00fcrettiklerine bakmam. Bu yap\u0131tlar son derece geleneksel tarzlarda da olabilirler, en yeni teknolojik olanaklarla da \u00fcretilmi\u015f olabilirler. Yani mek\u00e2nda bir enstalasyon ile bir resim, bir video ile bir heykel, bir yapay zek\u00e2 tasar\u0131m\u0131 ile bir haz\u0131r nesne vb. yan yana durabilir. \u00d6nemli olan, o yap\u0131tlar\u0131n sizin konseptiniz hakk\u0131nda ne s\u00f6yledikleridir.<\/p>\n

Bir akademisyen olarak yol g\u00f6steriyorsunuz, hem sergiler d\u00fczenliyor zaman zaman onlar i\u00e7in panel yap\u0131yorsunuz, bunu yan\u0131 s\u0131ra her \u015feyden \u00f6nce bir sanat\u00e7\u0131s\u0131n\u0131z. Sizce bir k\u00fcrat\u00f6r sanat\u00e7\u0131n\u0131n yaratma s\u00fcrecine kar\u0131\u015fabilir mi? Siz b\u00f6yle bir yol izlediniz mi?<\/strong><\/p>\n

Bu soruya kesin bir yan\u0131t vereyim: Bir k\u00fcrat\u00f6r\u00fcn, bir sanat\u00e7\u0131n\u0131n at\u00f6lyesindeki yaratma s\u00fcrecine kar\u0131\u015fmas\u0131 asla s\u00f6z konusu olamaz. K\u00fcrat\u00f6r, ayn\u0131 zamanda sanat\u00e7\u0131 bile olsa bu kabul edilemez. \u201cSanat\u00e7\u0131\u201d ve \u201ck\u00fcrat\u00f6r\u201d s\u00f6zc\u00fcklerini birbirine kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131rsak, \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcrecini toparlayamay\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir k\u00fcrat\u00f6r, o entelekt\u00fcel s\u00fcrece ne kadar kat\u0131l\u0131yorsa kat\u0131ls\u0131n, sanat\u00e7\u0131 gibi \u00e7al\u0131\u015fmaz. Sanat\u00e7\u0131 da k\u00fcrat\u00f6r gibi \u00e7al\u0131\u015fmaz. Fakat \u015fu olabilir: E\u011fer bir konu \u00fczerinde bir s\u00fcredir konu\u015fuyor ve tart\u0131\u015f\u0131yorsan\u0131z, sanat\u00e7\u0131 da bu do\u011frultuda bir d\u00fc\u015f\u00fcnce olu\u015fturabilir ve sonradan yepyeni bir yap\u0131t ortaya koyabilir. \u015euna dikkat \u00e7ekeyim: Bu konu\u015fmalar s\u0131ras\u0131nda hen\u00fcz siz bir k\u00fcrat\u00f6r olarak konu\u015fmuyorsunuzdur; sanat\u00e7\u0131 da \u201cnas\u0131l bir i\u015f yapay\u0131m?\u201d diye sizden \u00f6neri beklemiyordur. Ama t\u00fcm ileti\u015fim s\u00fcrecinin sonucunda bir sergi yapmaya karar verirseniz ve bu yap\u0131t da sergiye girerse, bu, k\u00fcrat\u00f6r\u00fcn y\u00f6nlendirmesi demek de\u011fildir; ortak bir \u00fcretim s\u00fcrecinin sergiye ta\u015f\u0131nmas\u0131d\u0131r. Yani sonu\u00e7ta bir k\u00fcrat\u00f6r, \u201cbu sergideki i\u015fin \u015f\u00f6yle olmal\u0131\u201d diye sanat\u00e7\u0131ya bir bask\u0131da bulunuyorsa, b\u00f6yle bir durum iki taraf i\u00e7in de \u00e7ok amat\u00f6rce, hatta cahilce olur. <\/p>\n

\u00d6rne\u011fin 1990\u2019l\u0131 y\u0131llarda, benim sanat\u00e7\u0131 olarak yer ald\u0131\u011f\u0131m ve Ali Akay\u2019\u0131n da k\u00fcrat\u00f6r oldu\u011fu baz\u0131 sergileri hat\u0131rl\u0131yorum. K\u00fcrat\u00f6r\u00fcn ve sanat\u00e7\u0131lar\u0131n, farkl\u0131 mek\u00e2nlarda toplan\u0131p ayn\u0131 konsept \u00e7er\u00e7evesinde aylarca konu\u015fup tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 konulard\u0131 bunlar\u2026 Ve sonu\u00e7ta, bir sergiye karar verildi\u011finde, t\u00fcm yap\u0131tlar ve \u00fcstelik Ali Akay\u2019\u0131n metni bile, bu zaman i\u00e7inde baz\u0131 de\u011fi\u015fikliklere u\u011fram\u0131\u015ft\u0131. Bu deneyime benzer bir durumu Vas\u0131f Kortun\u2019un k\u00fcrat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yapt\u0131\u011f\u0131 bir sergide de ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131m. Ger\u00e7i \u015fimdi onlar da h\u00e2l\u00e2 o zamanki y\u00f6ntemle mi \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar? Onu bilmiyorum. B\u00f6yle bir yaratma s\u00fcrecinden yanay\u0131m, yoksa sanat\u00e7\u0131lar k\u00fcrat\u00f6r\u00fcn dayatt\u0131\u011f\u0131 mutlak d\u00fc\u015f\u00fcncelere uyum sa\u011flamak zorunda de\u011fil.<\/p>\n

Bir sergi s\u00fcreci nas\u0131l ilerliyor?<\/strong><\/p>\n

\u00c7ok kolay ilerliyor. \u0130ster birileri benim bir metnim \u00fczerine bir sergi istesin, ister ben yeni bir metin olu\u015fturay\u0131m, zaten o metinle ba\u011flant\u0131l\u0131 olabilecek sanat\u00e7\u0131lara \u00f6nce o metni g\u00f6nderiyorum ve ilgilenip ilgilenmeyeceklerini soruyorum. Sonra sanat\u00e7\u0131lar\u0131n sorular\u0131 oluyor, onlarla konu\u015fmalar yap\u0131yorum. Ard\u0131ndan da galeri \u2013ya da kurum- yap\u0131tlar\u0131 galeriye ta\u015f\u0131yor, ben de onlar\u0131n mek\u00e2nda nas\u0131l yer almalar\u0131 gerekti\u011fine karar veriyorum. Sergi a\u00e7\u0131ld\u0131ktan itibaren de konsept \u00fczerine konu\u015fmalar yap\u0131l\u0131yor, r\u00f6portajlar ger\u00e7ekle\u015ftiriliyor. Hepsi bu kadar.<\/p>\n

Sergi haz\u0131rlarken tercih etti\u011finiz bir y\u00f6ntem var m\u0131?<\/strong><\/p>\n

\u00d6ncelikle bir metin haz\u0131rlamak, o metin \u00fczerinde bir s\u00fcre \u00e7al\u0131\u015fmak, konsepti zihninizde iyice netle\u015ftirdikten sonra da sanat\u00e7\u0131lar\u0131 se\u00e7ip onlarla ba\u011flant\u0131 kurmak\u2026 Bu s\u00fcreci de sergi a\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131z galeriye ya da kuruma bildirmek\u2026 E\u011fer galeri ya da kurum o konsepte ve sanat\u00e7\u0131lara s\u0131cak bakmaz ve baz\u0131 \u015feyleri de\u011fi\u015ftirmeye kalkarsa ya da sanat\u00e7\u0131lar\u0131n gereksinimlerini kar\u015f\u0131lamakta zorluk \u00e7\u0131kart\u0131rsa, sergiden vazge\u00e7ip eve d\u00f6nmek\u2026<\/p>\n

Siz bir sergiyi ziyaret etti\u011finizde k\u00fcrat\u00f6r\u00fc ya da sergileme y\u00f6ntemleri ile ayr\u0131ca ilgilenir misiniz?<\/strong><\/p>\n

Katalogda ya da bro\u015f\u00fcrde, k\u00fcrat\u00f6r\u00fcn ve sanat\u00e7\u0131lar\u0131n kim olduklar\u0131na \u00f6nceden bakar\u0131m tabii\u2026 E\u011fer \u00f6zellikle k\u00fcrat\u00f6r, daha \u00f6nce metinlerini ya da kitaplar\u0131n\u0131 okudu\u011fum ve ilgilendi\u011fim biriyse, sergiye olan ilgim biraz daha artabilir. Sonra da sanat\u00e7\u0131lar\u0131n yap\u0131tlar\u0131na dalar\u0131m. Bu arada sergileme y\u00f6ntemi, metinde \u00f6zellikle vurgulanan bir durum ile uyum g\u00f6steriyorsa, yani metinde belirtilenler sergileme y\u00f6ntemini de etkilemi\u015fse, o zaman sergiden ald\u0131\u011f\u0131m keyif katlanarak art\u0131yor. Daha \u00f6nce s\u00f6yledi\u011fim \u00fczere, s\u00f6zgelimi bir k\u00fcrat\u00f6r, sanat tarihine farkl\u0131 bakm\u0131\u015f, kendine g\u00f6re bir sonu\u00e7 \u00e7\u0131karm\u0131\u015f ve sergilemeyi de o varm\u0131\u015f oldu\u011fu sonuca g\u00f6re uygulam\u0131\u015fsa, bu hayli ilgin\u00e7 bir sergiye d\u00f6n\u00fc\u015febilir.<\/p>\n

K\u00fcrat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn sanat\u0131n\u0131za nas\u0131l bir katk\u0131s\u0131 oldu?<\/strong><\/p>\n

Kendi bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131ma g\u00f6re, sanat\u00e7\u0131 tavr\u0131 ile k\u00fcrat\u00f6rl\u00fck tavr\u0131n\u0131 ya da kitap yazma s\u00fcre\u00e7lerini ayr\u0131 ayr\u0131 \u015feylermi\u015f gibi d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum. E\u011fer k\u00fcrat\u00f6rl\u00fck, sanat\u00e7\u0131lar\u0131 s\u00fcrekli izlemeyi gerektiriyorsa ve onlarla i\u015f birli\u011fine yol a\u00e7\u0131yorsa, bu durum sanat\u0131n\u0131z\u0131 da yak\u0131ndan ilgilendirir ku\u015fkusuz. Ayr\u0131ca, sergiler d\u0131\u015f\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z kuramsal \u00e7al\u0131\u015fmalar da \u2013 ki bence, sergilerden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak bu hep s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmelidir – hem k\u00fcrat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcze hem de sanat\u00e7\u0131 ki\u015fili\u011finize b\u00fcy\u00fck katk\u0131lar yapar. Olas\u0131 sabit fikirlerden sizi kurtar\u0131r.<\/p>\n

Sanat\u0131n iktidar\u0131n\u0131 sizce k\u00fcrat\u00f6rler mi belirler?<\/strong><\/p>\n

Tarihte sanat\u0131n iktidar\u0131 hi\u00e7bir zaman olmad\u0131. Yani o, tek ba\u015f\u0131na hi\u00e7bir \u015feye h\u00fckmedemez, hi\u00e7bir \u015feyi de\u011fi\u015ftiremez ve belirleyemez. Bunu konu\u015fup tart\u0131\u015fmak, geni\u015f bir zaman\u0131 gerektirir. Ama iktidarlar\u0131n sanatlar\u0131 hep olmu\u015ftur. Tabii burada \u201ciktidar\u201d derken, bir siyasi partiyi ya da bir diktat\u00f6r\u00fc filan kastetmiyorum; \u201ciktidar\u201d dedi\u011fimiz \u015fey, her ya\u015famsal fakt\u00f6r\u00fc i\u00e7ine al\u0131p y\u00f6neten ve kendisine mal eden bir sistemdir ki sanat da bunlar\u0131n i\u00e7ine girebilir. O halde e\u011fer bug\u00fcn sanat ve iktidar ili\u015fkisinden s\u00f6z edeceksek, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz sermaye sisteminin i\u015fleyi\u015fine ba\u011fl\u0131 kalan ya da o sistemin etkisinden kurtulamayan sanat\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeliyiz. Ve sanat, o iktidar y\u00f6ntemlerinden kendisini kurtaram\u0131yorsa, elbette k\u00fcrat\u00f6rler de bu d\u00f6nemin iktidar temsilcileri olarak beliriyor. Fakat bir kez daha s\u00f6yleyeyim: Bug\u00fcn sistem d\u0131\u015f\u0131 hareket eden sanat\u00e7\u0131lar\u0131n ve farkl\u0131 y\u00f6ntemler izleyen k\u00fcrat\u00f6rlerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 da hi\u00e7 unutmamak gerekiyor.<\/p>\n

<\/p>\n

\n

Bu s\u00f6yle\u015fi, 07.06.2024 tarihinde Anadolu \u00dcniversitesi, G\u00fczel Sanatlar Enstit\u00fcs\u00fc, y\u00fcksek lisans program\u0131, Dilek Karaaziz \u015eener\u2019in y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015f oldu\u011fu (CAM530) Sergi Yap\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 dersi kapsam\u0131nda yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. <\/em>UniteMag\u2019de yay\u0131nlamaya izin verdikleri i\u00e7in Dilek Karaaziz \u015eener ve Emre Zeytino\u011flu\u2019na te\u015fekk\u00fcr ve sayg\u0131lar\u0131mla.<\/em><\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

R\u00f6portaj: \u00dclk\u00fc Usta  Sergileme y\u00f6ntemi, koruma, y\u00f6netme, bir araya getirme\u2026 k\u00fcrat\u00f6rl\u00fck, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde farkl\u0131 yerlerden ele al\u0131nan, k\u00fclt\u00fcr sanat ekosisteminin \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131. Her bir araya getiren veya sergi haz\u0131rlayan k\u00fcrat\u00f6r m\u00fcd\u00fcr? Yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fte ne kadar d\u00fcr\u00fcst ve samimidir? \u00dclk\u00fc Usta\u2019n\u0131n sorular\u0131yla; sanat\u00e7\u0131, k\u00fcrat\u00f6r, teorisyen, sanat tarih\u00e7isi ve akademisyen Emre Zeytino\u011flu ile k\u00fcrat\u00f6rl\u00fc\u011fe bak\u0131\u015f\u0131n\u0131 ve alandaki […]<\/p>\n","protected":false},"author":283014124,"featured_media":298,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"R\u00f6portaj: \u00dclk\u00fc Usta Sergileme y\u00f6ntemi, koruma, y\u00f6netme, bir araya getirme\u2026 k\u00fcrat\u00f6rl\u00fck, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde farkl\u0131 yerlerden ele al\u0131nan, k\u00fclt\u00fcr sanat ekosisteminin\u2026","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"jetpack_seo_schema_type":"","_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_wpcom_ai_launchpad_first_post":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"{title}\n\n{excerpt}\n\n{url}","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"_wpas_customize_per_network":false,"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[1381,1382],"tags":[],"class_list":["post-82","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kuram-deneme","category-roportaj"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/phlqwB-1k","jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/uniteankara.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/0001941331001-1.webp?fit=250%2C400&ssl=1","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uniteankara.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/82","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uniteankara.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uniteankara.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uniteankara.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/283014124"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uniteankara.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=82"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uniteankara.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/82\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":300,"href":"https:\/\/uniteankara.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/82\/revisions\/300"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uniteankara.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/298"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uniteankara.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=82"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uniteankara.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=82"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uniteankara.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=82"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}